Τα Παράδοξα των καιρών

Ιστότοπος Εναλλακτικής Ενημέρωσης

Τα Μαντεία στην Αρχαία Ελλάδα

Μαντεία

Το μαντείο κατά την αρχαιότητα ήταν ο επίσημος, θρησκευτικού χαρακτήρα θεσμός σε συγκεκριμένη τοποθεσία, που εμπνέονταν έδινε σοφές συμβουλές, έδινε χρησμούς ή προέβλεπε το μέλλον ως ενδιάμεσος με τους θεούς.

Η μαντική τέχνη στις αρχαίες εποχές θεωρείτο ιερή, καθώς μέσω αυτής οι άνθρωποι είχαν την ευκαιρία να δέχονται την καθοδήγηση των θεοτήτων που λάτρευαν. Οι τόποι εξάσκησης αυτής της θεϊκής τέχνης, τα μαντεία, αποτελούσαν εστίες έλξης πολλών ανθρώπων αλλά και διαφορετικών πολιτισμών. Στις περισσότερες περιπτώσεις οι χρησμοί μεγάλων μαντείων επηρέαζαν με καταλυτικό τρόπο τα πολιτικά, κοινωνικά και πολεμικά δρώμενα της εποχής.

Μαντεία στην Αρχαία Ελλάδα

Τα κυριότερα μαντεία του ελληνικού κόσμου ήταν αφιερωμένα στο Δία ή τον Απόλλωνα: ο Ζευς Πανομφαίος καθόριζε τις τύχες των ανθρώπων και έστελνε μηνύματα με θεϊκά σημάδια και ο γιος του Απόλλων – θεός της μαντικής – εμφυσούσε τη μαντική δύναμη στους προφήτες. Την τέχνη της ερμηνείας των χρησμών την κατείχαν οι μάντεις που αποτελούσαν οργανωμένα ιερατεία.

Το παλαιότερο ελληνικό μαντείο ήταν το μαντείο του Διός στη Δωδώνη της Ηπείρου. Οι πόλεις των Αθηνών και της Σπάρτης υπολόγιζαν πολύ στις προφητείες του και ο Κροίσος του αφιέρωσε πλούσιες δωρεές. Οι ιέρειες του μαντείου, στο θρόισμα των φύλλων της ιερής βελανιδιάς αναγνώριζαν την ίδια τη φωνή του Διός, του οποίου τις εντολές μετέφραζαν στον αιτούμενο χρησμό. Η θέληση του Διός μεταβιβαζόταν επίσης και από τον ήχο που μετέδιδαν χάλκινοι λέβητες τοποθετημένοι κυκλικά γύρω από το ιερό δένδρο, καθώς και από τον ήχο του νερού της πηγής στις ρίζες της βελανιδιάς. Τον 4ο αιώνα χρησιμοποιούνταν επίσης και η κληρομαντεία κατά την οποία οι μάντες χρησιμοποιούσαν ζάρια, κουκιά ή μικρά οστά.

Τα μαντεία του Διός όμως τα ξεπερνούσε σε φήμη το ονομαστό μαντείο του Απόλλωνος στους Δελφούς. Γνωστό ήδη από τους ομηρικούς χρόνους, στα τέλη του 6ου αιώνα κατακλύζεται από προσφορές Ελλήνων και ξένων. Τους χρησμούς έδινε αρχικά η ιέρεια Πυθία, γυναίκα αγνή από καλή οικογένεια ενώ αργότερα οι Πυθίες έγιναν τρεις. Μετά τη θυσία που τελούνταν έξω από το ναό και τους καθαρμούς, η Πυθία ντυμένη με μακρύ ιερατικό χιτώνα, έμπαινε στο άδυτο, έπινε νερό από την Κασσώτιδα πηγή, μασούσε φύλλα δάφνης και ανέβαινε στον τρίποδα, τοποθετημένο πάνω από το χάσμα γης απ’ όπου έβγαιναν αναθυμιάσεις, οι οποίες βοηθούσαν την έμπνευσή της. Δίπλα της καθόταν ο προφήτης, ο «θεόπροπος», έχοντας γραμμένες τις ερωτήσεις των πιστών που ζητούσαν χρησμό και γύρω οι επιφανείς, οι «πέντε όσιοι». Οι κινήσεις, τα επιφωνήματα, τα ψελλίσματα της Πυθίας, καταγράφονταν από τον προφήτη σε στίχους εξαμέτρου. Σκόπιμα ο χρησμός είχε διττή ερμηνεία, ώστε να μη θεωρηθεί λανθασμένη η απάντηση του θεού, αν η έκβαση των γεγονότων δεν ήταν αυτή που προέβλεπε. Επί αιώνες διατηρήθηκε ο σεβασμός και η πίστη στο μαντείο των Δελφών και από τους απλούς ανθρώπους και από τον κόσμο του πνεύματος. Ο χρησμός του ήταν απαραίτητος για όλα τα πολιτικά ζητήματα και καμία αποικία δεν ιδρυόταν χωρίς τη συγκατάθεσή του.

Μαντείο των Δελφών

Μερικά από τα ποιο γνωστά μαντεία της αρχαιότητας είναι τα εξής:

Το Μαντείο της Δωδώνης

Το Μαντείο των Δελφών

Το Μαντείο στις Αβές της Φωκίδας

Το μαντείο του Διόνυσου στην Αμφίκλεια

Το Μαντείο του Αμφιάραου

Το Μαντείο του Τροφωνίου ή Τροφώνιο Άνδρο

Το Μαντείο του Σπονδείου Απόλλωνα, στη Θήβα

Το Μαντείο του Δία στην Ολυμπία

Το Μαντείο στα Βούρα της Αχαΐας

Το Μαντείο του Απόλλωνα στη Δήλο

Το Μαντείο του Ισμηνίου Απόλλωνα στη Θήβα

Το Μαντείο του Απόλλωνα στις Υσιές της Βοιωτίας

Το Μαντείο του Λυκαίου Δία και Πάνα

Το Μαντείο της Λάρισσας στο Άργος

Το Μαντείο του Διδυμαίου Απόλλωνα, στα Δίδυμα της Μικράς Ασίας

Το Μαντείο του Άμμωνα Δία

Το Μαντείο του Κρητογενούς Δία

Το Μαντείο του Ασκληπιού στην Επίδαυρο

Το Μαντείο του Ασκληπιού στην Τρίκκη

Το Μαντείο της Τιτάνης στη Συκεωνία

Το Μαντείο του Αμφιλόχου, στο Μαλλό της Κιλικίας

Το Μαντείο του Θυρξέα Απόλλωνα, στις Κυανέες της Κιλικίας

Το Μαντείο του Απόλλωνα στο Πτώο της Θήβας

Το Μαντείο του Κλάρου στον Κολοφώνα

Το Μαντείο της Ιερής Κώμης στο Μαίανδρο

Το Μαντείο στα Πάταρα της Λυκίας

Το Μαντείο του Άρη στη Θράκη

Το Μαντείο του Πάνα στη Λυκόσουρα της Αρκαδίας

Το Μαντείο της Αφροδίτης στην Πάφο

Το Μαντείο της Αθηνάς στις Μυκήνες

Το Μαντείο της Τιθορέας στη Φωκίδα

Το Μαντείο στην Τελμησσό της Λυκίας

Το Μαντείο της Άρτεμης στην Κολχίδα

Το Μαντείο στην Ιεράπολη

Το Μαντείο στις Θαλάμες της Λακωνίας

Το Μαντείο στις Φάρες της Αχαΐας

Το Μαντείο της Δήμητρας στην Πάτρα

Το Μαντείο του Φρίξου στην Ιβηρία, κοντά στον Καύκασο

Το Μαντείο του Κάλχαντα στη Δαυνία της νοτίου Ιταλίας