Τα Παράδοξα των καιρών

Ιστότοπος Εναλλακτικής Ενημέρωσης

Μάγισσες, αιρετικοί και η Ιερά εξέταση

Θάλαμος βασανιστηρίων

Στον μεσαίωνα η Ιερά εξέταση ήταν ένας γενικός όρος που αναφερόταν στην εκδίκαση της Ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας υποθέσεων που αφορούσαν ομάδες ή μεμονωμένα άτομα τα όποια βαρύνονταν με την κατηγορία της αίρεσης.

Η Ιερά εξέταση λειτουργούσε ως αστυνομική δύναμη της Ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας, στις 5 Δεκεμβρίου του 1484 ο Πάπας Ιννοκέντιος Η΄ εξέδωσε διάταγμα που καταδίκαζε την μαγεία. Ωστόσο με τον όρο «μαγεία» ονόμαζαν οτιδήποτε δεν συμφωνούσε με τις «αρχές» της Ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας, ο οποίο μόλυνε τα Λόγια του Χριστού με τον Μωσαϊκό Νόμο.

Συνήθως κατηγορούμενοι για “μαγεία” ήταν γυναίκες, ιδίως χήρες, που δεν είχαν κανέναν να τις υπερασπιστή . Μεταξύ τον θυμάτων ήταν και φτωχοί, οι ηλικιωμένοι και οι γυναίκες που θεράπευαν με βότανα.

Το Κυνήγι των μαγισσών έδινε σε πολλούς την ευκαιρία να στραφούν εναντίων όσων αντιπαθούσαν ή είχαν προστριβές μαζί τους ή εποφθαλμιούσαν την περιουσία τους. Ως και η μητέρα του Γιοχάνες Κέπλερ προσήχθη σε δίκη με την κατηγορία της μαγείας, αφού πιο μπροστά πέρασε έξι μήνες στη φυλακή. Αν μάλιστα δεν ήταν γιος της ο μεγαλύτερος αστρονόμος της εποχής, αν δηλαδή δεν είχε μεσολαβήσει ο ίδιος χρησιμοποιώντας τις υψηλές γνωριμίες του, βέβαιον είναι ότι η γυναίκα αυτή στα 68 της χρόνια θα οδηγούνταν στην πυρά.

Οι ιστορικοί αναγνωρίζουν τέσσερις διαφορετικές εκφάνσεις της Ιεράς Εξέτασης: τη μεσαιωνική, την ισπανική, την πορτογαλική και τη ρωμαϊκή. Λόγω του αντικειμενικού της στόχου, που ήταν η καταπολέμηση των αιρέσεων, η Ιερά Εξέταση είχε δικαιοδοσία τυπικά μόνο επί των βαπτισμένων μελών της Εκκλησίας (τα οποία συνήθως αποτελούσαν την συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού). Οι μη χριστιανοί κατηγορούμενοι μπορούσαν εντούτοις να περάσουν από δίκη για βλασφημία σε κοσμικά δικαστήρια. Επίσης οι περισσότερες δίκες μαγισσών γίνονταν από κοσμικά δικαστήρια.

Κατά την διάρκεια των 500 χρόνων που έδρασε δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι βασανίστηκαν, φυλακίστηκαν ή θανατώθηκαν. Μεταξύ αυτών και φωτεινά πνεύματα της εποχής τους.

Γαλιλαίος και Ιερά εξέταση

Ο Τζιορντάνο Μπρούνο ήταν Ιταλός φιλόσοφος μαθηματικός, ποιητής και αστρονόμος. Οι δοξασίες του περί του απείρου του σύμπαντος θεωρήθηκαν αιρετικές και καταδικάστηκε από την Ιερά Εξέταση σε θάνατο διά της πυράς, τον οποίο και υπέστη. Ο Γαλιλαίος Γαλιλέι, Ιταλός φυσικός, μαθηματικός και αστρονόμος, συνέβαλε σημαντικά στην επιστημονική επανάσταση του 17ου αιώνα και υποστήριξε τη θεωρία του ηλιοκεντρικού συστήματος. Αναγκάστηκε από την Ιερά Εξέταση ν’ αποκηρύξει τις πεποιθήσεις του αλλά ποτέ δεν άλλαξε γνώμη. Η φράση του “Και όμως κινείται” που είπε μετά την “απάρνηση” των πεποιθήσεών του έγινε σύμβολο της δύναμης της επιστήμης απέναντι στον σκοταδισμό.